Vers boven blik: verlaag je blootstelling aan BPA en ftalaten

Dit protocol gaat over chemische stoffen die uitlogen uit blikbekledingen en verpakkingen, niet over plasticdeeltjes. Twee belangrijke boosdoeners zijn BPA (bisfenol A) en DEHP, een ftalaat. Het bewijs komt uit gecontroleerde humane studies. Daarom beoordelen we het als sterk.

Wat te doen

• Geef de voorkeur aan verse, diepgevroren of in glas verpakte versies van voedsel dat je normaal in blik koopt.
• Let vooral op ingeblikte soepen, bouillons en andere vloeibare conserven. Daar piekt de blootstelling het sterkst.
• Gebruik gedroogde of in glas verpakte bonen en tomaten in plaats van ingeblikte, waar dat praktisch is.
• Houd het haalbaar, niet absoluut. Voedsel uit blik is nog steeds nuttig en veilig om te eten. Het doel is je routinematige, dagelijkse blootstelling te verlagen, niet elk blikje uit te bannen.

Waarom het werkt

In een gecontroleerde voedingsinterventie verlaagde slechts drie dagen vers voedsel het BPA in de urine van deelnemers met ongeveer 66% en de DEHP-metabolieten met ongeveer 53 tot 56% (Rudel et al., 2011). Andersom werkt het net zo goed. In een gerandomiseerde cross-overstudie verhoogde één blik soep per dag, vijf dagen lang, het BPA in de urine met ongeveer 1.221% vergeleken met verse soep (Carwile et al., 2011). Dit zijn echte, gemeten veranderingen bij mensen. Dat maakt het effect overtuigend.

De eerlijke kanttekening

De grootte van het effect hangt af van de verpakking. Veel blikken zijn tegenwoordig BPA-vrij, maar de gangbare vervangers BPS en BPF zijn ook hormoonverstorend. "BPA-vrij" betekent dus niet automatisch "geen zorgen". We kunnen ook nog geen rechte lijn trekken van deze kortetermijnveranderingen in blootstelling naar specifieke langetermijngezondheidsuitkomsten. Eén ding staat wel vast: overschakelen naar vers, diepgevroren en in glas verpakt voedsel verlaagt je blootstelling aan deze chemische stoffen betrouwbaar.